BND I NACIONAL-KOMUNISTI

Ratno neprijateljstvo Nemačke i Jugoslavije nastavljeno je i na obaveštajnom planu narednih pedeset godina, jer su zvanični Bon i Beograd bili na suprostavljenim pozicijama oko vidjenja razvoja Jugoslavije i čitavog Balkana i samog uticaja Nemačke na to područje. Taj uticaj je posebno bio izražen posle ujedinjenja dve Nemačke, kada su se Bonu otvorila vrata prema Istoku. Podsticaj okretanju Nemačke prema evropskom Istoku davali su, kako to tvrdi analitičar Mark Fišer, njeni ekonomski, politički, čak istorijski interesi. Šireći privrednu saradnju sa socijalističkim državama, koja je bila dominantna čak i u periodu hladnog rata, Nemačka je postepeno nametala germansku viziju ekonomske i političke budućnosti srednje i istočne Evrope. Iza nemačkog kapitala išao je nemački jezik, nemačka kultura i nemačka politika, koji su se vrlo brzo probili u Poljsku i Madjarsku, na primer. U planu je početkom devedesetih bio ulazak na Balkan i u Ukrajinu. To je, po stručnoj proceni Gintera Hetkampa, direktora Evropa instituta iz Minhena za Nemce bio najkraći put za izlazak na topla mora – od Baltika do Jadrana. Prva ozbiljnija prepreka nemackoj ekspanziji bila je Jugoslavija, a potom Rusija. Avgusta 1990. general Veljko Kadijevic je obavestio predsednika Borisava Jovica o “daljem prodiranju nemačke linije” u Jugoslaviju sa ciljem cepanje i podele zemlje. U medjuvremenu, SDB SSUP-a je nabavio i video kasetu na kojoj je snimljen Franc Bučar, predsednik Skupštine Slovenije u tajnom razgovoru sa poznatim obaveštajcem Nemačke u Švajcarskoj. Jović je bio i obavešten da su i Bavčar i Janez Janša na zahtev BND 1990. izradili obaveštajni elaborat sa radnim naslovom “Kako izazvati gradjanski rat u Jugoslaviji” U tom kontekstu bi trebalo i da se sagledava delovanje ne samo nemačke diplomatije već i tajne policije i posebno obaveštajne službe prema ljudima i pokretima poreklom sa jugoslovenskog prostora.

Profesor Erih Smit Enbom u svojoj knjizi “Ratnici u senci”, na primer, iznosi ozbiljne prigovore na račun ministra inostranih poslova Klausa Kinkela, njegovog rada u tajnoj službi i njegovog odnosa prema jugoslovenskom pitanju. Najvažnija teza ove knjige je da je Kinkel svojevremeno, kao šef nemačke tajne službe BND, planski radio na razbijanju Jugoslavije, uz pomoć hrvatskih fašističkih grupa u egzilu. To je bila teška optužba koja je 1995. bacila kritičko svetlo na nemačko samostalno istupanje pri priznavanju Hrvatske u decembru 1990, koje se nije dopalo nijednoj zemlji NATO-a, i ne samo na njega. Pored nesumnjivo najškakljivijeg poglavlja o BND na Balkanu, u ovoj knjizi se spominju i druge, poznate i manje poznate, aktivnosti ove službe: beskrajna serija poraza u okršajima sa obaveštajnom službom NDR, saradnja sa nasilnim režimom Gadafija u Libiji i još nasilnijim režimom Sadama Huseina u Iraku. Smit Enbom sve ovo tumači kao deo jedne planske strategije, sračunate na to da se SRN načini svetskom silom na planu tajnih službi. Bliski saradnik Eriha Smita Enboma, direktora Instituta za mirovnu politiku u Vajlhajmu i autora ove interesantne knjige bio je Vladimir Konstantinović, slobodni novinar iz Dortmunta, jugoslovenski emigrant u Nemačkoj, koji je zaposlen u tom istom institutu.

U osvrtu Tomaša Bekera na knjigu “Ratnik u senci, Klaus Kinkel i Savezna obaveštajna služba Nemačke”, iznosi se i geneza subverzivnog delovanja nemačke obaveštajne službe i razotkriva njenu povezanost sa hrvatskom obaveštajnom službom. Naime, kada je Genšer u decembru 1990. zapretio da će tada još zavisnu Hrvatsku priznati kao nezavisnu državu i na taj način zapečatiti razbijanje Jugoslavije, države nastale posle Drugog svetskog rata, on je samo time ubrao plodove jedne višedecenijske revnosne aktivnosti nemačke obaveštajne službe. Klaus Kinkel, od 1979. do 1982. šef savezne obaveštajne službe BND, odigrao je glavnu ulogu u ovoj podzemnoj borbi: za vreme svoje dužnosti predsednika nemačke obaveštajne službe, pospešivao i ubrzavao svim obaveštajnim sredstvima podelu Jugoslavije. Slično kao i Nemačka, ni Hrvatska se nije mogla pomiriti sa porazom i političkim prilikama nastalim posle Drugog svetskog rata. Kao što se Nemačka zaklinjala da će se ponovo ujediniti, hrvatski nacionalisti su ispisali na svojim zastavama zahtev za ponovnim razbijanjem Jugoslavije. Da su pri tom računali na izdašnu pomoć, izmedju ostalog, i vojnu, iz Nemačke, nije ni potrebno spominjati, jer je i hrvatska država stvorena 1941. bila nemačka tvorevina. “Satelit par excellence”, kako piše istraživač holokausta Raul Hilberg. Još 1950. organizacija Gelen (OG), prethodnica sadašnje nemačke obaveštajne službe (BND) koja je proizašla iz generalnog odeljenja “Fremde Heere Ost” 1945, uputila je svog agenta u Beograd koji je predvodio već postojeće brojne špijune. Agent Dr Njeber, prerušen u poslovnog čoveka, u stvari se zvao Andreas Cicelberger i bio je za vreme Drugog svetskog rata kapetan Abvera u Sloveniji gde mu je poveren zadatak da obnovi elektronske špijunske stanice.

U knjizi “Ratnik u senci” se direktno kaže : “…Kada je 1962. godine vetar zaoštrenih nacionalnih sukoba u Jugoslaviji dospeo do Nemačke, Savezna obaveštajna služba Nemačke je pojačala svoje tamošnje prisustvo i uspostavila bliske veze sa emigrantskim organizacijama ustaša. I kada je 1970. godine hrvatski nacionalni masovni pokret “Hrvatsko proleće”, koji je zapravo inicirala hrvatska Udba, Savezna obaveštajna služba Nemačke (BND) je reagovala preduzimanjem aktivnih mera za destabilizaciju Jugoslavije. Kada je ovaj masovni pokret, ipak, usled nedovoljne podrške u zemlji i iz inostranstva doživeo krah, odlučeno je da se sačeka Titova smrt i u medjuvremenu pripremi teren i politička osnova za kasnije razbijanje jugoslovenske države. Najznačajniji za vezu BND sa Hrvatima u Zagrebu bio je austrijski konzul i nemački agent dr Johan Jožef Dengler. On je počeo odmah da organizuje tajne sastanke u Hrvatskoj, Nemačkoj i Austriji izmedju hrvatskih nacionalista i ustaških emigranata i uspostavlja kontakte sa vodjama “maspoka”. U red njegovih najviših kontakata spada i Bruno Busić koji je sedme decenije stekao kao agitator velikohrvatske ideje i pomirenja svih Hrvata veliki ugled. Busić je održavao veoma dobre odnose sa ustašama i važi za idejnog tvorca današnje Hrvatske. On se zalagao za iznalaženje loših Hrvata. Njegove obaveštajne operacije uskladjivali su dr Ernest Bauer, pukovnik hrvatske obaveštajne službe u Drugom svetskom ratu, i dr Branko Jelić, ustaški vodja koji je živeo u Berlinu. U ove operacije bili su uključeni neki od budućih vodja secesionističkog pokreta iz 1990. Krajem 70-ih godina demonstrirao je klerofašistički pokret u Hrvatskoj svoju snagu javnim nošenjem ustaških zastava. Nije bilo nikoga u Zagrebu “ piše Smit Embom “ koji nije nosio stari grb. Pošto je Bruno Busić ubijen 1979. u Parizu, kao njegov naslednik nastupio je dr Franjo Tudjman.”

Prvog januara 1979. Klaus Kinkel je postao predsednik savezne obaveštajne službe Nemačke. Glavni akter BND u Jugoslaviji ostao je agent dr Johan Jožef Dengler. Sedamdesetih i 80-ih godina savezna obaveštajna služba Nemačke je, prema saznanjima jugoslovenske obaveštajne službe, držala u Jugoslaviji oko 100 agenata. Neposredno pred Titovu smrt 5. maja 1980. u Zagrebu su donete sve glavne odluke o strateškim i personalnim pitanjima u Krajačićevom krugu, u dogovoru ljudi nemačke savezne obaveštajne službe u Hrvatskoj i ustaša iz inostranstva koji su se ilegalno vratili u Hrvatsku. Kada je dr Tudjman 1981. po drugi put boravio u zatvoru, posetio ga je agent BND dr Johan Jožef Dengler. Vrativši se u Nemačku, on je uspeo da pridobije jedan broj novinara, posebno list “Frankfurter algemajne cajtung” za organizovanje medijske kampanje u korist Franje Tudjmana.

Savezna obaveštajna služba Nemačke je uspostavila kontakte sa nacionalistički orijentisanim novinarima i u samoj Hrvatskoj. Osamdesetih godina, posebno 1981. BND je uspeo da pridobije Antu Gavranovića predsednika Udruženja novinara Hrvatske, direktora “Privrednog vjesnika”. Te godine su u Rimu su organizovane konsultacije izmedju Nemačke, Austrije i Italije radi priprema za predvidjeni raspad Jugoslavije. Tadašnji predsednik SR Nemačke izjavio je u razgovoru u četiri oka 1982. jednom zvaničnom posetiocu u Bonu da se, doduše, zvanična nemačka politika zalaže za očuvanje celovitosti Jugoslavije, ali da on podržava zahtev za stvaranjem nezavisne Hrvatske. Klaus Kinkel je potpisao lično ocenu svog agenta Johana Denglera o situaciji u kojoj su se predvidjali predstojeći nemiri i secesionistički ratovi i kao posledica toga očekivanje oko 250.000 izbeglica u Nemačkoj. Viši službenik BND potvrdio je 1994. godine da su od polovine 80-ih godina oficiri BND-a u velikom broju ulazili u Jugoslaviju da bi osmatrali objekte od značaja za odbranu zemlje. Ojačani ljudi iz Krajačićevog, Tudjmanovog i Manolićevog kruga, počeli su još osamdesetih da prodiru u političke i vojne strukture: Zdravko Mustač je bio od 1964. do 1991. operativni rukovodilac savezne Udbe; u saveznom vazduhoplovstvu, u izvidjačkoj službi i protivvazdušnoj odbrani bili su general Anton Tus i niz hrvatskih oficira za bezbednost. Josip Vrhovec je bio dugo ministar za inostrane poslove, a krajem 80-ih godina tu funkciju je obavljao Budimir Lončar…”

Klaus Kinkel je od 1979. do 1982. bio je šef ove službe sa sedištem u Bulahu, službe koja predstavlja silu nad silama u državi sa 6.300 zaposlenih, špijuna i doušnika. Kinkelov period rada u saveznoj obaveštajnoj službi BND poklapa se sa periodom kada je Jugoslavije postala goruća tačka svetske politike. Sa priznanjem Hrvatske protiv volje drugih članica Evropske unije, SAD i Rusije, u decembru 1990, savezni ministar inostranih poslova Hans Ditrih Genšer jasno je stavio do znanja da su interesi Savezne Republike za uticajnu zonu na Jadranu dovoljno jaki da se zbog toga nastavi sukobi unutar Severnoatlantskog saveza potisnu u stranu.

Učenici “Ničeove” gimnazije iz 1943. su ga se sećali pod profesorskim nadimkom Žućko. A nemačka javnost nije znala da je Genšer bio nacista, pa se 1994. i pitala zašto je Genšer prećutao to što je “ dobrovoljno ili ne “ bio član nacističke partije? Još ranih sedamdesetih godina njega su Amerikanci, koji su vodili Berlinski dokumentacioni centar, diskretno upozorili da je njegovo ime zavedeno medju članovima nacističke partije. Ovo obavešternje Genšer je isključivo zadržao za sebe.Tek nedavno, nekoliko dana posle katastrofalnog poraza njegove partije na izborima u pokrajini Saksen-Anhalt, u javnost je doprlo otkriće o njegovom navodnom sagrešenju tokom gimnazijskih dana. Genšerovo ime je pronadjeno na spisku, ali nije utvrdjeno da je ono preneseno u kartoteku nacističke partije, koja sadrži više od deset miliona plavih, žutih i zelenih kartica. Ova kartoteka teži više od 400 tona raznih materijala Berlinskog dokumentacionog centra, predatih početkom jula pod upravu Saveznog nemačkog arhiva u Koblencu. U nju spada i jedan blindirani orman u kome se od sedamdesetih godina drže podaci o kompromitujućim naci-vezama nemačkih posleratnih ličnosti. Genšer je državnik koji je najduže obavljao funkciju ministra inostranih poslova u posleratnoj Evropi, izuzimajući Andreja Gromika, što je navelo komentatore u Nemačkoj da nagadjaju da će Genšer možda pokušati da obori svetski rekord koji je postavio Gromiko sa dvadeset osam godina neprekidnog obavljanja funkcije ministra inostranih poslova. Genšeru u Kolovoj vladi blizak bonski dnevnik “Velt” napisao je koliko prošlog meseca da je “fenomen Genšer praktično ravan političkoj besmrtnosti”.

Ipak, izgleda da je Genšera u poslednje vreme, posebno posle neuspeha Evropske zajednice u rešavanju jugoslovenske krize, sve više počela da napušta sigurnost kada se ispostavilo da svet posle hladnog rata ni izdaleka nije svet mira, saradnje i prosperiteta kako je on, laskavo i utešno, izjavljivao. Ako se Genšeru može i pripisati izvanredan njuh koji je pokazao u proceni Gorbačova i njegovih uzaludnih poziva na reforme, u proceni jugoslovenske stvarnosti on je “ prema zaključivanju evropskih analitičara “ potpuno omanuo: Jugoslavija je raspršila nade da bi Evropa mogla bar da krene putem ulaska u Bušov “novi svetski poredak”. Kriza u Jugoslaviji, kojoj je Genšer veoma kumovao, pre svega, jednostranim zalaganjem za jednu i ustajanjem protiv druge strane, dovela je do drastičnih promena kursa Bona koji je poput drugih evropskih sila podržavao najpre jedinstvo Jugoslavije, čak dugo, pošto je bitka za opstanak Jugoslavije bila izgubljena. Genšer je, kao što je svojevremeno preko noći napustio koalicionog partnera socijaldemokratu Helmuta Šmita, napustio neutralan stav i podržao svoje “istorijske, prirodne saveznike” Hrvate i Slovence, satanizujući Srbe kao izvor sveg zla u jugoslovenskoj krizi. Kakav je to bio Genšerov promašaj, možda najbolje pokazuje činjenica da je upravo on predsedavao zasedanju KEBS-a u Berlinu, na kojem se bezrezervno založio za teritorijalni integritet Jugoslavije samo nedelju dana pre nego što su Hrvatska i Slovenija proglasile nezavisnost! Da li je bila u pitanju samo Genšerova igra, samo Genšerovo bacanje prašine saveznicima u oči?

Da bi ga srušili Amerikanci su preko kancelara Kola upozorili Genšera da će njegova nacistička biografija otići u svetske medije. Ostavka je bila neminovna cena izbegavanja skandala i mirne penzije. “Sa ostavkom Hansa Ditriha Genšera vlada se opasno približila tački na kojoj okliznuće prerasta u slobodan pad” – pisale su nemačke novine. Ali tom ostavkom nije se promenio politički i obaveštajni kurs Nemačke prema Hrvatskoj i Jugoslaviji.

Njegov naslednik Klaus Kinkel nastavio je ovakvu politiku svrstavanja na stranu Hrvatske pre svega iz vlastite koristi – a u manjoj meri i na stranu Slovenije i Bosne i Hercegovine. Pri tom je on samo nastavio niti koje je ispleo početkom 80- tih godina kao predsednik Savezne obaveštajne službe Nemačke; jer, obaveštajno izuzetno aktivno nemačko angažovanje na Balkanu bilo je starije od Genšerovog političkog prodora od 1989. Aktivnost nemačke tajne službe tj. BND u Jugoslaviji deli se na četiri perioda: do 1962. BND je samo pratila političke, vojne i ekonomske dogadjaje u Jugoslaviji. U martu 1962. kada je britanski ambasador Robert obavestio Forin ofis o rascepu u jugoslovenskom partijskom vrhu i Savezna obaveštajna služba BND uzima k znanju zaoštrene nacionalne sukobe, a centrala u Bulahu sprovodi promenu kursa prema ustaškom pokretu unutar jugoslovenskih emigrantskih organizacija i od 1966. pa dalje čak masovno povećava broj svojih agenata u Jugoslaviji. U trećoj fazi od 1971. Savezna obaveštajna služba preduzima u vreme hrvatskog proleća aktivne mere za destabilizaciju Jugoslavije. Konačno, BND od 1980/81. tj. u vreme predsednikovanja Klausa Kinkela znatno utiče na podelu Jugoslavije svim obaveštajnim sredstvima.

Prvi nemački obaveštajac i šef tajne službe pukovnik Rajhard Gelen je još 1950. izgradio sa nekadašnjim kapetanom Abvera Andreasom Titelbergerom svoje pozicije, jer je on u Drugom svetskom ratu izgradio u Sloveniji špijunske stanice, angažovao ilegalne agente u Beogradu koji su vodili brojne špijunske akcije. Titelberger je delovao pod nadimkom jednog nemačkog poslovnog čoveka po imenu dr Njeber. Rajnhard Gelen je lično procenjivao stanje u Jugoslaviji. U svojoj trećoj knjizi 1980. izrazio strahovanje: “Titovi naslednici … neće biti u stanju da trajno obezbede nesvrstanost zemlje. Sovjetski Savez je odavno sa svoje strane obavio sve pripreme da iskoristi za svoje namere povoljnu situaciju”.” Politika nemačke Savezne obaveštajne službe bila je od početka popuštanja izmedju Moskve i Beograda krajem 50-tih godina isto tako usmerena na to da u slučaju raspada Jugoslavije iskoristi povoljne mogućnosti i pri tom je igrala na hrvatsku kartu. Dosledno tome podržavala je militantne Hrvate u emigraciji u periodu vladavine Adenauera intezivno, a 60-tih i početkom 80-tih godina manje snažno. Na drugoj strani, isti taj “dr Njeber” je posle Titovog raskida sa Staljinom saznao je preko nekadašnjih američkih obaveštajnih oficira u Austriji koji su radili za organizaciju Gelen, da je jedan sovjetski agent pripremao atentat na Tita. Ovaj agent je navodno u Celovcu dobio hiljadu nemačkih maraka da predje u organizaciju Gelen. Pet godina kasnije Udba se još zahvaljivala nemačkoj Saveznoj obaveštajnoj službi na interesovanju da Jugoslavija ne padne u sovjetske ruke: Nemcima je stavljen na raspolaganje govor Nikite Hruščova iz februara 1956. na 20. kongresu KPSS koji su sa sobom poneli jugoslovenski delegati učesnici na kongresu. Govor Nikite Hruščova je inače bio veoma tražen u zapadnim tajnim službama.

Za centralu BND u Bulahu jugoslovenska tajna policija je neko vreme bila moćan saveznik, koji je sa svojim paralelnim službama ipak održavao tesne veze sa KGB ali u svakom slučaju od samog početka nastojao da stekne uticaj za period posle Tita. Jugoslovenski sistem raspodele funkcija prema takozvanom “nacionalnom ključu koji je funkcionisao i otvarao je nacionalnim, posebno hrvatskim i slovenačkim težnjama mnoga vrata. U BND se razmišljalo kako uspostaviti bolje kontakte sa drugim nacionalkomunistima koji su težili otcepljenju, pre svega sa hrvatskim, slovenačkim i albanskim. Zato je sa novim rukovodiocem Odeljenja jedan za države Istočne Evrope u Saveznoj obaveštajnoj službi, Rihardom Majerom koji je nosio nadimak Dr Mantej, forsirano operativno angažovanje agenata na Balkanu početkom 70-tih godina. I u Jugoslaviji je znatno pojačano zapadnonemačko obaveštajno delovanje u prvom redu preko agenata na posećivanju i uticaju u pravcu otcepljenja. Lavovski deo posla na secesionističkom frontu obavio je čovek nemačke Savezne obaveštajne službe J.J. Dengler koji je početkom 60-tih angažovan u Jugoslaviji i održavao intenzivne kontakte sa Krajačićevim krugom. Dengler je preuzeo sve akcije i uspostavio i organizovao kontakte i saradnju u samoj Hrvatskoj, ali i u Nemačkoj i Austriji, održavao brojne tajne sastanke kako bi iskovao savezništvo nacionalkomunista sa ustaškom emigracijom. Aktivnosti čoveka Savezne obaveštajne službe Nemačke su jugoslovenske instance ljutito ali i tačno kontrolisale. U kafeu “Korzo” u Tkačićevoj ulici u Zagrebu dr Dengler se sastajao sa političarima iz redova podmlatka Maspoka kao što su Ivan Zvonimir Čičak i Dražen Budiša, ali i sa Ivanom Jelićem i Brankom Jelićem koji su kasnije kao članovi Hrišćansko-demokratske unije (CDU) sedeo u berlinskom Senatu i – prema saznanjima Udbe – održavao kontakte sa KGB. Ipak, po odluci političkog rukovodstva, kontraobaveštajna služba nije intervenisala kako bi se izbegao sličan skandal onome kada je razobličen dopisnik “Špigla” Hans Peter Rurman kao agent nemačke Savezne obaveštajne službe 1972. godine.

Autor: Marko Lopusina, “UBIJ BLIŽNJEG SVOG I/II”

Od zaborava sačuvao: Slobodan Radulović

About these ads